Araştırma Yöntemleri

Nitel ve Nicel Araştırma Arasındaki Farklar

NİTEL VE NİCEL ARAŞTIRMA ARASINDAKİ FARKLAR

Araştırma süreçlerinde, araştırmaların doğası, amacı, yapısı ve araştırma sürecinde karşılaşılan unsurlara bağlı olarak farklı araştırma yöntemleri kullanılır. Nitel ve nicel araştırma yöntemleri olarak adlandırılacak iki araştırma yönteminin özü, araştırma verilerine ve araştırma sürecine farklı perspektiflerden bakarak farklı araştırma yöntemlerini kullanmaktır. Nitel ve nicel araştırma arasındaki farklar ‘ı görmek açısından her iki araştırma türü hakkında bir tanım yapmak ve tanımları belirli örneklerle açıklamak iki araştırma türünün farklarını daha belirgin ortaya koyacaktır.

Nitel Araştırma Yöntemleri

            Nitel araştırma yöntemleri, gözlemin ön planda olduğu, algıların araştırma sürecinde söz konusu olduğu ve doküman analizi gibi yöntemlerin kullanıldığı araştırma türüdür. Nitel araştırmada bütüncül bir yaklaşım esastır. Nitel araştırma insanların yaşam tarzlarını, öykülerini, davranışlarını, örgütsel yapıları ve toplumsal değişmeyi anlamaya dönük bilgi üretme süreçlerinden biridir. Nitel araştırma çoğunlukla araştırmaya söz konusu olan olayın, durumun, unsurun doğal ortamında yürütülür. Araştırmaya katılan katılımcıların detaylı görüşmeleri dikkat çekmekle birlikte bu görüşmeler sözel verilerle ifade edilir. Nitel araştırmanın en temel gayesi kuram oluşturmak olarak belirtilebilir. Bu açıdan nitel araştırma sosyal olguları bulundukları durum ve ortama göre yorumlar.

Nitel araştırmayı daha net bir ifade ile zihinde canlandırmak gerekirse; nitel araştırma söz konusu araştırmaya “niçin” sorusunu sorar ve bu perspektiften inceler.

Nitel araştırmada üç farklı bilgi türü toplanır. Bunlar;

  • Çevresel bilgi,
  • Süreçle ilgili bilgiler,
  • Algılardır.

Nitel araştırmalarda çevresel bilginin önemi büyüktür. Çevresel bilgiler araştırmanın gerçekleştirildiği ortam ve durumlar hakkında bilgi verir. Sosyal özellikleri, demografik özellikleri, psikolojik durum ve mevcut kültürü yansıtır. Çevresel bilgi ışığında araştırmayı yorumlamak verilerin daha doğru analiz edilmesi noktasında kilit bir önem taşımaktadır. Çevresel bilgilerden edinilen bilgiler araştırmada karşılaştırmaya olanak sağlamaktadır.

Süreçle ilgili bilgiler olarak sözü geçen bilgi türü, araştırma sürecinde karşılaşılan her türlü durum ve olaydır. Süreçle ilgili bilgiler, durum ve olayların araştırma sürecine etkisi, araştırmanın konusundaki yeri ve araştırma sürecinin sonunda elde edilen verilere etkisi açısından değerlendirilir.

Algılara ilişkin bilgiler araştırmacı ya da araştırmacı grubun araştırma hakkındaki yorumunu ve araştırmaya bakışını ortaya koyar.

Nitel araştırmalarda üç farklı bilgi toplama yönteminden söz edilebilir. Bu yöntemler;

  • Görüşme
  • Gözlem
  • Yazılı dokümanların incelenmesidir.

            Görüşme, araştırmanın alanı içerisindeki bireylerle sözlü diyalog kurulması, bunun kaydedilmesi ve veri haline getirilmesidir. Görüşme insanların bakı açılarını, tecrübelerini, duygularını ve algılarını göz önüne seren güçlü bir yöntemdir.(Robert Bogdan, 1992) Görüşmeyi gerçekleştirecek birey, görüşmede dikkat edeceği hususları önceden belirlemeli, gerekirse eğitim almalıdır.

            Gözlem, araştırma sürecinde gerçekleştirilen gözlemleme ve gözlemlenen durumun kaydedilmesini içeren bilgi toplama yöntemidir. Gözlenen durumun araştırmadaki rolü, araştırma sürecine etkisi ve verileri etkilemesi yorumlama sürecinde gözlemden elde edilen bilgiler ışığında gerçekleştirilecektir.

            Yazılı dokümanların incelenmesi ise daha evvelden konuyla ilgili gerçekleştirilmiş bir araştırmaların yahut araştırma süreci ve konusuyla ilgili dokümanların taranması, önemli noktaların not edilmesi sürecini belirtmektedir. Yazılı dokümanların incelenmesi araştırma sürecinde dikkat edilmesi gereken noktaları görmek açısından atlanmaması gereken bir noktadır.

Nitel Araştırmanın Özellikleri

Nitel araştırmanın doğasını ve araştırmaya yaklaştığı perspektifi daha net görmek adına, örnekler yardımcı olacaktır.

Nitel araştırma, “Niçin?” “Ne şekilde? “Nasıl?” gibi cevabı herkesçe farklı yorumlanabilecek, aynı cevap farklı cümleler ile ifade edilebilecek ucu açık sorular sormaktadır. Nicel araştırmanın nesnel cevaplar ile cevabı verilebilecek sorularının yanında, nitel araştırma cevabı öznel değerlendirmelerle verilebilecek soruları sormaktadır.

Nitel araştırmanın sorularının yanıtı araştırmacıdan araştırmacıya farklılıklar içerebilir. Araştırmacı verileri yorumlarken kendi perspektifi ön plandadır. Burada elbette, araştırmacıların bireysel farklılıkları; kültür, sosyal ve psikolojik özellikler hesaba katılmalıdır.

Nitel araştırmanın kültürle ilgili bir araştırmayı ele aldığını varsayarsak, nitel araştırmanın aşağıdaki gibi soruları sorması beklenir.

  • Kültürler niçin gelişir?
  • Kültürler neden farklıdır?
  • Kültürler niçin değişime uğrar?
  • Kültürler arasındaki farklar nelerdir?
  • Nitel araştırmanın rolü ve doğasını daha net kavramak adına psikoloji bilimi adına yapılan bir araştırmada sorulacak sorular örneklendirilebilir.
  • Psikoloji bilimi niçin ortaya çıkmıştır?
  • Psikoloji biliminin sosyoloji biliminden farklılıkları nelerdir?
  • Psikoloji bilimine yönelik araştırmalar zaman içerisinde nasıl değişmiştir?

Örneklerde verilen sorular, kültürü konu alan bir araştırmada nitel araştırmanın rolünü ve öznel perspektifini ortaya koymaktadır. Nitel araştırma yöntemleri, öznelliğin ön planda olduğu, cevapların özünün doğru olsa bile kişiden kişiye farklı kelime ve ifade ediş biçimleri ile dile getirileceği cevapların göze çarpacağı bir araştırma yöntemidir.

Nicel Araştırmanın Özellikleri

            Nicel araştırma, nitel araştırmanın aksine ölçülebilir değerlerin söz konusu olduğu ve sayısal ifadelerin göze çarptığı, verilerin belirli ölçüm araçları yardımıyla ölçümler ile elde edildiği araştırma türüdür.

  • Nicel araştırmada ölçüm araçlarının rolü esastır. Söz konusu değerler ölçüm araçlarının nesnel değerleridir ve yoruma açık değildir. Nicel araştırma, olgu ve olayları nesnel bir dille ifade eder.
  • Nicel araştırmanın dili sayısal verilerdir ve sayısal veriler ile araştırma açıklanır.
  • Nice araştırmanın en temel amacı araştırmaya konu olan davranış, durum ya da olayları deney ve test yoluyla nesnel bir dil ile ölçmek ve bunu nitel araştırmanın aksine öznel yorumların aksine nesnel veriler ile sunmaktır.
  • Nicel araştırmanın sonuçları bütün araştırmacılar tarafından aynı dille ifade edilir. Araştırmacının kendi perspektifinden verilere herhangi bir öznel yorum eklemesi söz konusu değildir. Sayısal veriler tüm araştırmacılar için ortaktır.
  • Nicel araştırma, nitel araştırmaların kullandığı etnografik araştırmaların, alan araştırmalarının aksine deneysel yöntemleri, betimsel yöntemleri, içerik analizlerini ve yöneylem araştırması gibi yöntemleri kullanır.

Hem nitel araştırma yöntemleri hem de nicel araştırma yöntemleri günümüz araştırmalarında çeşitli alanlarda ayrı ayrı yahut birlikte kullanılabilmektedir. Yukarıdaki tanımlar ışığında her iki araştırma yönteminin arasında belirgin farklılıklar olduğu bariz ortadadır.

 

Nitel ve Nicel Araştırma Arasındaki Farklar
Nitel ve Nicel Araştırma Arasındaki Farklar

Nitel ve Nicel Araştırma Arasındaki Farklar

Nitel ve Nicel Araştırma Arasındaki Farklar Aşağıda Sıralanmıştır;

  • Nitel araştırmada sözlü öğeler ve öznel cümleler ön plandayken ve araştırmanın temelini oluştururken nicel araştırmanın dili rakamlar ve nesnel cümlelerdir.
  • Nitel araştırma konunun sözel yanlarına odaklanırken nicel araştırma konunun sayısal ve mantıksal noktalarına odaklanır. Nice araştırmanın ürünleri araştırmanın rakamsal, sayısal, grafiksel verilerini oluşturur.
  • Yine nicel araştırma ve nitel araştırma arasındaki en temel farklardan birisi problemleri çözmedeki yaklaşımlarıdır. Nice araştırma problemleri tümdengelim mantığı ile çözmeye çalışırken nitel araştırma problemleri tümevarım mantığı ile çözmeye çalışır.
  • Nitel ve nicel araştırma sorduğu sorular açısından da farklar taşımaktadır. Nitel araştırmanın cevaplarında yorumsal noktalar bulunabilirken ve cevaplar kişiden kişiye değişebilirken nicel araştırmanın cevapları daha kesinlik içeren bilgilerdir ve kişiden kişiye değişmeyecek nesnel cümlelerden oluşmaktadır. Özetle, nitel araştırma yorumsal cevaplar ararken nicel araştırma sorduğu sorularda sayısal verilere uygun cevaplar arar.
  • Nitel araştırmanın sorduğu sorulardan yola çıkarak kültür konusu ile ilgili nicel araştırma soruları sorulacak olursa aşağıdaki örnekteki gibi sorular araştırmacıların karşısına çıkacaktır.
  • 2010 senesinde kültür üzerine kaç tane araştırma yapılmıştır?
  • 2012 senesinin kültür başkentleri hangi şehirlerdir?
  • En çok kültürel öğe barındıran ülkeler hangileridir?

            Sorulardan da anlaşılacağı üzere nicel araştırmanın sorduğu sorular nitel araştırmanın sorduğu sorulara göre kesin cevaplar arayan sorulardır.

            Özetle, nitel araştırma ve nicel araştırma yöntemlerinin en temel farkı kullandıkları yöntem ve yöntemlerin dilidir. Nitel araştırma yöntemleri araştırmanın öznel ve sözel kısmına ışık tutarken nicel araştırma yöntemleri araştırmanın nesnel ve sayısal kısmına ışık tutar.

Nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bu farkları araştırmanın sözel ve sayısal açısından bir anlam kazanmasını sağlar. Araştırmaya farklı perspektiflerden yorum yapma imkanı verir ve araştırma sonunda araştırmanın bir bütün olarak ortaya çıkması açısından her iki araştırma yöntemi de anahtar noktaları oluşturur.

 

Kaynakça

  • Baş, T., & Akturan, U. (2013). Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  • Bayyurt, Y., & Seggie, F. N. (2015). Nitel Araştırma. Anı Yayınları.
  • Geray, H. (2016). Toplumsal Araştırmalarda Nicel ve Nitel Yöntemlere Giriş. Ütopya Yayınevi.
  • Robert Bogdan, S. K. (1992). Qualitative Research for Education: An Introduction to Theories and Methods.
  • Nitel ve Nicel Araştırma Arasındaki Farklar

 

 

 

Yorum Yap