Nitel Araştırmalar

Anlatı Araştırması Nedir

Anlatı Araştırması

Anlatı Araştırması

Anlatı araştırması; insanların belirli bir konuya ya da olguya yükledikleri anlamların hikâyeler ile anlatılması şeklinde tanımlanabilir[1].

Lieblich ve diğerleri, öyküleyici araştırma olarak da bilinen anlatı araştırmasını, olayların birbiri ile olan ardı lbağlantısını gösterebilmek için tasarlanmış bir söylem veya söylem örneği olarak tanımlar. (Lieblich, 1998) Ayrıca Webster sözlüğünü referans gösterir ve oradaki tanımını kullanarak anlatı araştırmasını, öyküleyici araştırmada,öyküleyici materyaller kullanan herhangi bir araştırma olarak açıklar[2]

Reissman(2008)  anlatı kelimesinin genellikle hikâye ile eş anlamlı kullanıldığını belirtir, ama öykülemenin bir tür sözlü hikâye anlatımı olduğunu vurgulayarak, anlatının temel parçalarını konuşmacının olayları daha sonraki eylem ile bağlantılı olan ve dinleyicilerin hikâyeden edinmesini istediği anlamlar için bir sıralamaya koyması olarak ifade eder. Konuşmacı tarafından önemli olarak algılanan olaylar belirli bir kitle için anlamlı olacak biçimde seçilir, düzenlenir,ilişkilendirilir ve değerlendirilir[2].

Elliot (2005)ise sosyal bilimlerdeki anlatıları, bir kitle için olayları anlamlı bir biçimde birbirine bağlayan ve böylelikle dünya ve kişilerin deneyimleri hakkında i görüler sunan belirli ardışık sıralamalara sahip söylemler olarak açıklar[2].

Anlatı Araştırmasının Kullanım Alanları Nelerdir? 

Anlatı araştırması; nitel araştırma, psikoterapi, psikoloji, tarih, felsefe,sosyoloji, eğitim gibi çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Cinsel yönelimler,cinsiyet, ırk, din, saldırma biçimleri, saldırganların direnmesi, aile,ilişkiler, eğitim gibi konularda anlatı araştırmalarından yararlanılmaktadır.

ANLATI ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN VERİ TOPLAMA ARAÇLARI
MÜLAKAT
HİKAYE ANLATMA
SÖZLÜ TARİH
OTOBİYOGRAFİ
BİYOGRAFİ
GÖZLEM KAYITLARI

Anlatı Araştırmasının Kullanım Amacı Nedir?

Anlatı araştırmasında kullanılan hikâyelerde amaç olaylar hakkında bilgi vermek değil,anlamlar aracılığıyla olgulara zenginlik katmaktır. Bu durum araştırmanın hemgüçlü hem de zayıf yanı olarak bilinmektedir. Anlatı araştırmaları okuyan kişiyi o zamana götürür ve duyguları anlamasını sağlar. Aynı zamanda ilgi çekici ve eğlencelidir.

Anlatı Araştırmasının Aldığı Eleştiriler Nelerdir?

Anlatı tek bir yorumu olmadığı, kişiden kişiye farklı olarak değerlendirilebileceği varsayımları üzerine kurulduğu için eleştiri almıştır. Bu yüzden anlatının bir araştırma yöntemi değil sanat olduğu savunulmuştur. Eleştirilere rağmen öyküleyici araştırma yöntemleri kullanılmaya devam edilmiştir. Bir diğer eleştiri ise; deney, anket, gözlem gibi geleneksel yöntemlerin yerini almak yerine bu yöntemlere destek olmasının doğru olduğu yaklaşımdır.

            Elliot(2005) anlatı araştırmasının neden etkili bir nitel araştırma yöntemi olabileceğine dair beş önemli genel özellikten bahsetmektedir[3]:

  1. Kişilerin hayatlarına duyulan ilgi vedeneyimin geçici yapısının kabullenilmesi,
  2. Araştırma katılımcılarına güç verme isteği ve araştırma alanında en belirgin temaların neler olduğuna karar vermede onların katkıda bulunmasını sağlaması
  3. Süreç ve zamanla değişim konularına duyulan ilgi
  4. Kişinin kendine ve kendinin temsil ediliş biçimine duyulan ilgi
  5. Araştırmacılarının kendilerinin de anlatıcılar olduğuna ilişkin bir farkındalık

            Hollway ve Jefferson(2000)tarafından anlatı edinmek ve anlatı araştırması gerçekleştirmek için geliştirilen sorular[4]:

  1. Buradayaşamaya başladığınızdan beri suç oranının fazlalığının yaşamınızı nasıletkilediğini söyleyebilir misiniz?
  2. Burada yaşamaya başladığınızdan beri karşılaştığınız güvenilir olmayan durumları anlatabilir misiniz?
  3. Yakınlardaokuduğunuz, gördüğünüz veya duyduğunuz ve sizi korkutan bir şey var mı?
  4. Buradayaşamaya başladığınızdan beri karşılaştığınız riskli durumlardan bahsedebilirmisiniz?
  5. Sonzamanlarda gergin olduğunuzda yaşamınızda neler yaptığınızla ilgili bana birşeyler anlatır mısınız?
  6. Dahaönce gergin olduğunuzda yaşamınızda neler yaptığınızla ilgili bana bir şeyleranlatır mısınız?
  7. Burayataşınmak sizi nasıl hissettirdi?

 Anlatı Araştırması Örnek 1

Anlatı araştırmasına LGBT’yi örnek olarak verebiliriz. Birlikte hareket eden, hikâyeleri birbirini izleyen bu insanlar belirli bir güce sahip olmak için birlikte çabalarlar.Kendileri için ortak bir hikâye oluştururlar.


Anlatı Araştırması Örnek 2

Diğer bir örnek ise Bush ve Blair hükümetlerinin yönetimde olduğu zamanlarda, Irak’a müdahale de destek kazanmak için silahların varlığı hakkında bir hikâye oluşturdukları verilebilir. Bu hikâye yayılmış ve 11 Eylül saldırılarından sonra yapılacak müdahale için halka zemin oluşturmuştur.

Anlatı Araştırması

Anlatı Araştırması 

KAYNAKÇA

  • Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2017). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri felsefe-yöntem-analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık
  • Seggie, F.N. ve Bayyurt, Y. (2015). Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları. Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Elliot, J. (2005) Using narrative in social research: qualitative and quantitative approaches.Londra.
  • Hollway, W. ve Jefferson, T. (2000) Doing qualitative research differently: free association, narrative and the interview method. Londra.

Comment here