Nitel Araştırmalar

Nitel Araştırmalarda Geçerlilik ve Güvenirlik

nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenirlik

Nitel Araştırmalarda Geçerlilik ve Güvenirlik

Yazar: F. Onur Eken / Nitel Araştırmalarda Geçerlilik ve Güvenirlik

Güvenirlik

Nitel ve nicel araştırmalarda veri toplamak amacıyla kullanılan ölçme araçlarının geçerli ve güvenilir olması gerekir. Araştırma sürecinde kullanılan ölçme araçları, araştırmanın doğru sonuçlara ulaşabilmesi, doğru genellemelerde bulunulması ve araştırma sonucunda doğru önerilerde bulunulması açısından son derecede önemlidir. Nicel araştırmaların geçerlilik ve güvenirliklerinin belirlenmesinde standartlaştırılmış teknikler ortaya konmuştur. Bu teknikler ile nicel araştırmaların geçerlilik ve güvenirliklerinin sağlanmasına çok önemli yollar alınmasını sağlamıştır (Kıncal, 2015, s.25)

Nitel araştırmaların güvenirliği için daha farklı yöntemler kullanılmaktadır. Nitel araştırmalarda araştırılan olay, olgu ya da davranışa ait her şeyin kayıt altına alınması, detaylı ve derinlemesine gözlemler yapılması, toplanan verilerin doğruluğunun garanti altına alınması güvenirliği arttıran faktörlerdendir. Nitel araştırmalarda güvenirliğin sağlanmasında kullanılan yöntemlerden bir tanesi üye kontrolü metodudur. Bu yöntemde katılımcılardan toplanan verileri kontrol etmesi istenir. Diğer bir yöntem ise gözlemler arası tutarlılığın incelenmesidir. Birden çok araştırmacının gözlemlerinin tutarlılığı incelenerek toplanan verilerin doğruluğu değerlendirilir (Büyüköztürk, 2016, s. 256).

Nitel araştırmaların geçerlilik ve güvenirliklerine ilişkin bazı eleştirilerin bulunduğu görülmektedir. Yapılan eleştirilerden en başta geleni, nitel çalışmalara özgü standardize edilmiş ölçme araçları ve bu araçların geçerlilik ve güvenirliklerinin belirlenmesi için yapılandırılmış standart tekniklerin henüz geliştirilmemesidir (Johnson, 1997, s.[o1] 282).

Geçerlilik

Nitel araştırmaların geçerliliği incelenirken Johnson (1997) beş farklı geçerlilik türünden bahsetmiştir. Aşağıda bahsi geçen geçerlilik türleri tanımlanmıştır:

Tanım Geçerliliği (Descriptive Validity), araştırmacı tarafından rapor edilen verilerin doğru olup olmadığını sorgulamaktadır. Bu geçerliliği belirlerken sorulan anahtar soru ‘Araştırmacı tarafından rapor edilen durumu gerçekten doğru ve eksiksiz bir şekilde rapor etti mi ?’ sorusudur. Tanım geçerliliği, araştırılan durumu gözlemlenecek birden fazla araştırmacının bulunması ve bu araştırmacıların elde ettikleri gözlemlerin kıyaslanması ile arttırlabilir. (Johnson, 1997, s.285).

Yorum Geçerliliği(İnterpretive Validity), nitel araştırmalarda toplanan veriler olabildiğince katılımcıların kendi gözlemlerini, duygularını ve bakış açılarını yansıtacak bir şekilde aktarılmalıdır. Yorum geçerliliğini sağlamanın bir yolu kayıt altına alınan gözlemlerin katılımcıya kontrol ettirilerek doğrulunun kontrol edilmesidir(Johnson, 1997, s. 285).

Teori Geçerliliği(Theoretical Validity), araştırmada toplanan verilerin araştırma sonucunda ortaya konan teori ile ne ölçüde uyumlu olduğunu sorgulamaktadır.Teori geçerliliğini sağlamanın yöntemlerinden bir tanesi çalışmanın teorik temelinden emin oluncaya kadar katılımcılar ile vakit geçirilmesi ve toplanan verilerin doğruluğundan ve teori ile uyumlu oluşundan yeterince emin olmaktadır (Johnson, 1997, s. 286).

İç Geçerlilik, nitel araştırmalarda çoğu zaman sebep-sonuç ilişkileri çalışmanın temel amacını oluşturmaz. Ancak bazı durumlarda araştırmacılar belirli bir durumun olası sebebi olarak başka bir durumu görebilirler. Bu noktada, belirli bir sonucun sebebinin gerçekten araştırmacı tarafından düşünülen sebep olup olmadığı iç geçerliliğin kapsamındadır (Johnson, 1997, s. 287).

Dış Geçerlilik, nicel araştırmalarda olduğu gibi sonuçların genellenebilirlik düzeyi ile ilişkilidir (Johnson, 1997, s. 289). Nitel araştırmaların genellikle küçük örneklemlerde yapılması ve seçilen örneklemin çalışmaya özgü olması dolayısıyla bu çalışmaların büyük örneklemi temsil etmeleri zordur (Büyüköztürk vd., 2016, s. 257).


Johnson, R. B. (1997). Examining the validity structure of qualitative research. Education118(2), 282.

Güler, A., Halıcıoğlu, M. B., & Taşğın, S. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Büyüköztürk vd. Araştırma Yöntemleri

Comment here