Ölçek Türleri

Aralıklı Ölçek (İnterval) ve Özellikleri

aralıklı ölçek

ARALIKLI ÖLÇEK (INTERVAL)

Eşit aralıklı ölçek, ya da diğer bir kullanımla araklıklı ölçek, belirli bir özelliği ölçerken bu özellikleri eşit aralıklarla  sıraya koyarak ölçüm yapmak için kullanılmaktadır. Ölçümü yapılmak istenen olaylar veya nesneler birimleri sıralanmış bir şekilde ve eşit olarak bölünmüş halde bir ölçeğe göre değerlendirilir. Ölçüm birimleri arasında yer alan araklıkların eşit olması sebebiyle özellikler arasındaki farkın doğru bir şekilde belirlemek için iyi bir tercih olduğu söylenebilir. Ayrıca, eşit aralıklı ölçekler iki nokta arasındaki eşit aralıklara sahip olması nedeniyle özelliğin miktarı ile ilgili bilgiler vermektedir.

Aralıklı ölçeklerden elde edilen veriler parametrik analizlerde uygulanır. Örneğin; başarılı ve başarısız çocuklar diye ayrılan iki grup için eşit aralıklı bir test olan başarı testi uygulanabilir. Aradaki farkı görmek için ise parametrik analiz kullanılabilir. Yapılan bu ölçümlerin arasındaki farkın miktarı önemlidir. Ölçüm sonuçları için çarpma veya bölme yapmak doğru değildir.

Aralıklı Ölçek Özellikleri

Aralıklı ölçeklerde başlangıç ölçeği sıfır noktası bulunur, ancak  mutlak yani gerçek yokluğu ifade eden bir sıfır noktası yoktur. Sayısallaştırma kolay olsun diye kullanılmaktadır.

Örneğin; Su 0 santigrat derecede donmakta ve 100 derecede kaynamaktadır. Bu aralık 100 eşit parçaya bölünmüştür ve her bölmeye 1 derece denilmiştir. Ancak burada 0 derecenin sıcaklığın yokluğunu belirtmediğini unutmamak gerekir. Sıfır noktası gerçek olan ölçekler oran ölçeği kapsamında değerlendirilmektedir.

Başlangıç noktası isteğe göre belirlenebilir. Başlangıç noktasının herhangi bir şekilde kaydırılması sonucu etkilememektedir. Ölçekte başlangıç noktasından itibaren birimler ayrılır ve her birim birbirine eşittir. Aralık ölçeği eğitim ve psikoloji alanında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bu tip ölçeklerde nominal ve sıralı verilere uygulanabilen bütün istatistiki teknikler uygulanabilmektedir. Ortalama, standart sapma araştırmalarında kullanılabilen istatistikler kullanılır. Hem sıcaklık ölçmekte hem de nesnelerin niceliksel farkını ortaya koymaktadır. Aynı zamanda zeka testi puanları, başarı testi puanları aralıklı ölçeklerden elde edilen sayısal verilere örnek olarak verilebilir.

aralıklı ölçek
aralıklı ölçek

Aralıklı ölçekler için verilebilecek başka bir örnek; Fahrenheit ve Celcius cinsinden sıcaklık ölçekleridir. Burada sıfır ölçeği sıcaklığın olmadığı anlamına gelmez, daha yüksek veya daha düşük sıcaklıkla ilgili bilgi vermektedir.

 

 

Örneğin; takvimler aralıklı ölçek esasına göre geliştirilmiştir. Miladi takvimin başlangıç noktası Hz. İsa’nın doğumu, hicri takvimin başlangıç noktası ise Hz. Muhammed’in Hicretidir.

ARALIKLI ÖLÇEK ÖRNEKLERİ

Sıcaklık
Zeka Seviyesi
Gün İçerisindeki Zaman
Akademik Başarı Testleri
Kişilik Testleri
Zeka Testleri

 

Aralık ölçeğinin oran ölçeğinden farkı; aralık ölçeğinde, aralık ölçeğinde bir başlangıç noktasının bulunmamasıdır. Başka bir deyişle ‘’0’’ değeri bir olmama ifade etmektedir. Örneğin; sıfır derece bir anlam taşır, fakat sıfır kg bir olmama ifadesidir.

 

 

KAYNAKÇA

Araz, G. (2014) Ölçme ve değerlendirme, Ankara: Öğreti Akademi Yayıncılık

Bulduk, S. (2008) Psikolojide deneysel araştırma yöntemleri, Ankara: Çantay Kitabevi

Buzkan, İ.A., Gülmez. R.F., Karacan, D., Sümer, E., Taşdemir, M. İstatistiksel araştırmalarda ölçme yöntemleri ve ölçek türleri, Başkent Üniversitesi, Ankara.

Önder, Ö.R. (2017-2018) Araştırma yöntemleri ders notları, Ankara Üniversitesi.

Şen, A. (2017-2018). Parametrik olmayan istatistiksel teknikler ders notları, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

 

 

Yorumlar(1)

  1. Çok yararlı oldu. Teşekkürler..

Yorum Yap