Ölçek Türleri

Sıralama Ölçeği ve Özellikleri

sıralama ölçeği nedir

Sıralama Ölçeği

Bu yazımızda ölçek türlerinden ‘Sıralama Ölçeği’ tanımlanacak ve örneklerle açıklanacaktır. Ölçek kavramını tanımlamak bu noktada bahsi geçecek ölçek türünü anlamada daha faydalı olacaktır. Araştırma yöntemlerinde, bir araştırma sürdürülürken araştırmanın hedeflerine ulaşması, evrene yönelik doğru genellemeler yapılması, örneklem grubunun çeşitli özelliklerinin belirlenmesi ve araştırma hedeflerine uygun bir sonuç elde edilmesi açısından çeşitli ölçme araçları kullanılır.

Ölçek, bilimsel araştırmanın konusu olan olay, olgu, nesne ve varlıkların ölçülmek istenilen özellikleri referans/dikkate alınarak hazırlanmış veri toplama (gözlem) aracıdır (Bayat, 2014).

Ölçekler, araştırma sürecinde elde edilen verilerin somut bir tablo halinde sunulması, araştırmanın ilerleyen safhalarının sürdürülmesi ve araştırmanın amacına ulaşıp ulaşmama noktasında bir fikir yürütülebilmesi açısından hayati önem taşımaktadır.

Araştırma yöntemlerinde birçok ölçek çeşidi vardır.

En yaygın kullanılan ölçek çeşitleri aşağıda belirtilmiştir:

  • Sınıflama Ölçeği
  • Sıralama Ölçeği
  • Eşit Aralıklı Ölçek
  • Eşit Oranlı Ölçek

Yukarıdaki bağlantılara tıklayarak diğer ölçek türleri hakkında yazılmış makaleleri okuyabilirsiniz.

Sıralama ölçeği, ölçme değerlendirme noktasında kullanılan ölçeklerden birisidir. Sıralama ölçeği aynı zamanda dereceleme ölçeği olarak da adlandırılmaktadır.

 

Sıralama Ölçeğinin Tanımı

Sıralama ölçeği, nesnelerin ya da araştırma bulgularının sahip oldukları özellikler ile ilgilenir.  Söz konusu nesneleri, araştırma bulgularını belirli bir özellik bakımından sıraya koyar, düzenler. İsminden de anlaşılacağı üzere sıralama ölçeği araştırma bulgularını yahut verileri belirlir bir düzene göre sıralar. Sıralama ölçeği, verilerin birbiriyle karışlaştırılmasında, sıralandırılmasında veya derecelendirilmesinde kullanılmaktadır (Türker, 2012). Sıralama ölçeği oluşturulurken nitelikler ya da nicelikler sıralandığından araştırmacıların karşısına “en” ve “daha” sözcükleri sıklıkla kullanılır.

sıralama ölçeği
Sıralama Ölçeği

 

Gündelik hayattan basit örnekler ile daha net biçimde ifade etmek gerekirse, sıralama ölçeği nitelikleri; büyükten küçüğe, küçükten büyüğe, az olandan çok olanı yahut çok olandan az olana gibi sahip oldukları özellikler ile bir sıralamaya tabii tutar.

 

 

 

Sıralama ölçeğinin amacı bir sıra oluşturmak ve araştırmayı sıralı bir biçimde tanımlamaktır. Bu ölçekte, elde edilen sonuçların sayısal bilir değeri yoktur. Sayılar yalnızca ölçülen bir özelliği belirlenen bir duruma göre sıralamak için kullanılır. Değerler arasında büyüklük, küçüklük gibi karşılaştırmalar yapılması mümkündür fakat toplama, çıkarma yahut çarpma, bölme gibi matematiksel işlemler yapmak mümkün değildir. Bu noktada sıralama ölçeğinde rakamların bir matematiksel ifade taşımadığı görülmektedir ve araştırmacıların buna dikkat etmesi gerekmektedir.

Sıralama ölçeğinde, sıralanan  birimler arasında eşitlik olma zorunluluğu gibi bir durum söz konusu değildir. Nesneler, değerler ya da veriler araştırmadan elde edilen bulgulara göre bir eşitlik gözetilmeden sıralanır.

Sıralama ölçeği birçok alanda araştırmacıların karşısına çıkar. Eğitim-öğretim performansını belirleme, kapalı uçlu sorular ile oluşturulmuş anketlerin analizi ve değerlendirmesinin ardından bir sıra ve düzen oluşturma, belirli özelliklere göre sıralanacak bir tablo oluşturma vb. birçok alanda araştırmacıların faydalandığı bir ölçek türüdür. Ayrıca, verilerinin uç noktalarını görme noktasında büyük bir avantaj sağlamakta ve araştırmacılara verileri sıralı bir düzen halinde sunmakta fayda sağlamaktadır.

Özetle, sıralama ölçeği araştırmacıların araştırma bulgularının tepe değerlerini görmeleri noktasında bir avantaj sağlamakta ve araştırma sürecinde ya da araştırma sürecinin sonunda “en”, “daha” gibi sözcükler ile yorum yapılabilmesini sağlayan ve araştırmacıların araştırma bulgularını bir sıraya koymasına yardımcı olan bir ölçek türür.

Sıralam Ölçeği Özellikleri

Geçişlilik: Kerem, Yusuf’dan daha ağır, Yusuf da Ali’den daha ağır ise Kerem de Ali’den’ten daha ağırdır. Bu durum geçişlilik ilkesi olarak tanımlanır ve  X>Y ve Y>Z ise X>Z olarka gösterilir.

Asimetriklik; Kerem Yusuf’dan  ağır ise Yusuf da Kerem’den ağırdır denilemez. Bu durum asimetriklik olarak tanımlanır yani (X>Y ise Y<X değildir).

Sıralama Ölçeği Örnekleri

  • Bireyleri boy sırasına koymak
  • Yaşa göre sıralama yapmak
  • Öğrencileri başarılı olandan başarısız olana göre sıralamak
  • Sınav sonucunda başarı puanına göre sıralama yapmak ( 1. aday, 2. aday vb.. 15. aday = Ancak bu adaylar arasındaki puan farklarının eşit olmasına gerek yoktur.)

 

Kaynakça

Bayat, B. (2014). Uygulamalı Sosyal Bilim Araştırmalarında Ölçme, Ölçekler Ve Likert” Ölçek Kurma Tekniği. Gazi Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1-24.

Türker, D. M. (2012, 01 05). Bilimsel Araştırma Yöntemleri.

 

 

 

 

 

Yorum Yap