Örnekleme Yöntemleri

Maksimum Çeşitlilik Örnekleme

MAKSİMUM ÇEŞİTLİLİK ÖRNEKLEME

            Maksimum çeşitlilik örnekleme, altı çeşit amaca yönelik örneklemeden sadece bir tanesidir. Bu örneklemeyi anlayabilmek için amaca yönelik örneklemin ne olduğuna dair bilgi sahibi olmak gerekir. Amaca yönelik örnekleme, örnekleme olasılığının ve örneklemdeki çerçevenin belirli olmadığı, araştırmacının evren hakkında bilgiye sahip olduğu durumlarda kullanılır[1]. Zengin bilginin derinlemesine çalışılmasında yardımcıdır[2]. Amaca yönelik örnekleme de araştırmanın derinlemesine yapılabilmesi için çalışmanın amacı yönünde bilgi açısından zengin ve birbirine benzemeyen durumlar seçilir. Araştırmacı özel ve bir o kadar da ulaşılması zor bir nüfustaki tüm örnek olayları belirlemek için amaca yönelik örneklemeyi kullanır[3]. Örneğin,  Türkiye’de bulunan bir köy, amaçsal örnekleme tekniğiyle seçilebilir. Bu köyde yaşayan insanların hepsiyle görüşülebilir. Bunun yanında ikinci bir alt örnekleme yapılarak seçilen bu köy içinden sadece belirli ailelerle de görüşülebilir[1].

6 çeşit amaca yönelik örnekleme vardır. Bunlardan bir tanesi de maksimum çeşitlilik örneklemesidir[4].

Maksimum  çeşitlilik örnekleme, örneklem için farklılığın söz konusu olduğu durumlardaki ortak ve farklı durumların tanımlanmasındaki işlevsel yönteme denilmektedir[5]. Maksimum örneklemedeki amaç, çeşitliliğin olabilmesi için evrene genelleme yapmak değil,  çeşitliliğin içinde nelerin ortak nelerin benzer olduğunu bulabilmektir. Küçük bir örneklem oluşturabilmek ve bu örneklemde hangi problem üzerine çalışılıyorsa taraf olan bireylerin çeşitliliğini olabildiğince maksimum noktada tutmak diğer amaçlardan birtanesidir. Maksimum çeşitlilik örneklemesinde evren içindeki tüm farklı durumda olan örneklemler devreye sokulur[6].

Maksimum Çeşitlilik Örneklemenin Faydaları Nelerdir?

Maksimum çeşitlilik örnekleme yönteminin iki yararı vardır[2];

  1. Örnekleme dahil olan her durumun kendine has boyutlarının derinlemesine bir şekilde tanımlanmasıdır.
  2. Büyük anlamda farklılık gösteren durumların meydana çıkabileceği benzer temalar ve bunların değerinin ortaya çıkarılmasıdır.

Maksimum Çeşitlilik Örneklemesinde Dikkat Edilecek Hususlar Nelerdir?

Maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemini kullanan araştırmacı iki konuda dikkatli olmalıdır[2];

  1. Amacı konusunda açık olmalıdır. Yani, örnekleme yansıtılacak çeşitlilik durumları araştırmanın amacına yönelik olmalıdır.Çünkü buradaki amaç, çeşitliliğin olduğu durumlarda ne tür benzerlikler ya da ortaklıkların olduğunu bulabilmektir. Böylelikle problem daha geniş bir açıdan ele alınır.
  2. Araştırmacı, problemle ilgili çeşitlilik kaynaklarını elinden geldiğince ayrıntılı bir şekilde belirlemeli ve örneklemine yansıtacağına karar vermelidir.

 

MAKSİMUM ÇEŞİTLİLİK ÖRNEKLEMESİ ÖRNEKLERİ

Maksimum Çeşitlilik Örnekleme Örnek 1: Türkiye’nin başkenti Ankara’da ilkokuldan ortaokula geçişle ilgili yaşanan zorlukları araştırılıyor. Araştırmacı bu örneklemini Ankara’da bulunan şehir merkezinde, kırsal alanda, elit yerlerde ve düşük sosyo-ekonomik düzeye sahip kesimlerde bulunan okullardan seçmesi maksimum çeşitlilik örneklemine bir örnek olarak gösterilebilir[7].

Maksimum Çeşitlilik Örnekleme Örnek 2: Türkiye’de öğrenim gören yabancı uyruklu lisans öğrencilerinin sosyo-kültürel ve ekonomik sorunları adlı araştırmada, bu grubu bir üniversitenin eğitim fakültesinde okuyan 15 yabancı uyruklu öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrenciler 7 farklı ülkeden Türkiye’ye gelen öğrencilerdir. Bu araştırma aynı yılda Türkiye’deki başka üniversitede öğrenim gören, uyruğu farklı 85 kişiden oluşmaktadır[8]. 7 farklı ülkeden 15 öğrencinin araştırmaya katılması çeşitliliği arttırır maksimum çeşitlilik örneklemine örnek gösterilebilir.

Maksimum Çeşitlilik Örnekleme Örnek 3: İdamın kaldırılması konusunda karar alabilmek için toplumdaki farklı görüşlere, ırklara ve inançlara sahip kesimlerden insanların çalışmaya dahil edilmesi maksimum çeşitlilik örneklemine bir örnektir[5].

Maksimum Çeşitlilik Örnekleme Örnek 4: Okul yöneticilerinin liderlik yönlerinin fazla olmasından kaynaklı davranışlarının, Türkiye’de analizi için 24 okulda çalışmakta olan 24 okul yöneticisi ve 327 öğretmenin bulunduğu bir araştırma maksimum çeşitlilik örneklemesine bir örnek olarak sayılabilir[12].

Maksimum Çeşitlilik Örnekleme Örnek 5: Amasya’da çalışan, çalışmayıp ev hanımı olan ve 60 yaş üstü kadınlardan toplamda 13 kişinin oluşturduğu bir grupla tarih boyunca başta annelik olmak üzere kadının tarihteki algısı üzerine olan bir çalışmada maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır[17].

 

KAYNAKÇA

[1] Sert, A. (2017, April 08). Evren Ve Örneklem: Geçerlilik Ve Güvenirlilik Kavramları [PowerPoint slayt].

[2]Özhan,Z.(2018). Nitel araştırmada örneklem.

[3]Neuman, W. (2006). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nitel ve nicel yaklaşımlar: 1. cilt. İstanbul: Yayınodası.

[4]Büyüköztürk, Ş.(2012).Örnekleme Yöntemleri.

 [6]Abbak,C. (2015). Nitel araştırmada örneklem [PowerPoint slayt].

[7]Başaran, Y. K. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. TheJournal of AcademicSocialSciences,47(47), 480-495. doi:10.16992/asos.12368

[8]Ekşi, H. (2012). Nitel araştırmada örneklem [Powerpoint slayt].

[12]Yıldırım, N. (2015). Çoğulcu liderlik özellikleri eğitim kurumlarında bir araştırma(Yayınlanmış doktora tezi).Eskişehir Osmangazi Üniversitesi,Eskişehir.

 [17]Demir, G. T.,& Şam, E. A. (2017). Amasya özelinde türk kadınının tarih algısı üzerine nitel bir çalışma. TurkishHistoryEducationJournal. doi:10.17497/tuhed.304513

 

 

 

Yorum Yap