Örnekleme Yöntemleri

Tabakalı Amaçsal Örnekleme

Tabakalı Amaçsal Örnekleme

Tabakalı Amaçsal Örnekleme

Bilimsel araştırmalarda evren tanımlanırken, araştırmanın temel gayesinin ne olduğu evrenin tanımlanması noktasında temel teşkil etmektedir. Yapılan çalışmaların nitelikli sonuçlar vermesi, seçilen değişkenlere ilişkin doğru yöntemin izlenmesini gerektirmektedir. Buradan hareketle örneklem belirlenirken kullanılacak yöntem yine araştırmanın amacına en çok hizmet edecek nitelikte seçilmektedir. Başka bir ifade ile araştırmacılar örneklem belirlerken, araştırmanın sorularını veya araştırma hipotezini dikkate almaktadır. Örneklem seçiminin önemli olması, bulguların evren üzerindeki açıklayıcılığı açısından da önem taşımaktadır. Bu bağlamda, bu yazıda tabakalı amaçsal örnekleme açıklanacaktır.

Tabakalı Amaçsal Örnekleme
Tabakalı Amaçsal Örnekleme

Mevcut çalışmalarda kullanılan örnekleme yöntemlerinden tabakalı amaçsal örnekleme yöntemini bu bağlamda incelemek gerekirse; tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi, belirlenen evrenin sahip olduğu alt grupların bazı özelliklerini açıklamak, betimlemek ve bu özellikler arasındaki ilişki veya farklılıklara yönelik karşılaştırmalara olanak sağlamaktır[1]. Yani, araştırmalarda kullanılan yaş, cinsiyet, medeni durum ve öğrenim düzeyi gibi değişkenlerin tabakalaşmasıdır. Bu tabakalar homojen özellik göstermektedir. Tabakalı amaçsal örnekleme, önceden belirlenmiş bir alt gruptan yani tabakadan, araştırma amacına göre yeni bir örneklem seçimi yöntemidir[2]. Diğer bir adı ise kota örnekleme olarak anılır çünkü araştırmacı önce evrendeki tüm insanlardan sadece araştırmasına yerleştireceği belirli tip insanların kaç tanesini örnekleme katacağına karar verir ve sonrasında kotayı karşılamaya çalışır; yani araştırmacı doğru sayıda insanı araştırmasının amacı doğrultusunda örnekleme dâhil etmeye uğraşır[4].

Tabakalı Amaçsal Örnekleme Yöntemi Basamakları

  1. İlgili büyük grup ya da alt gruplar belirlenir.
  2. Bu gruplara girecek kişi sayısı araştırmacı tarafından kararlaştırılır.
  3. Her bir alt gruptan belirlenen sayıda kişi araştırmanın amacına göre seçilir ve örneklem oluşturulur.

Tabakalı Amaçsal Örnekleme Yöntemi Örnekleri

Örnek 1

İstanbul’un Beşiktaş ilçesinde ikamet eden ve alt, orta ve üst seviye sosyo-ekonomik duruma sahip olan kişileri cinsiyet ve meslek özellikleri açısından karşılaştırmak istendiğinde; alt, orta ve üst seviyenin her birinden 40 tane denek seçilir ve toplamda 120 kişinin seçimine karar kılınır. Böylece örneklem tabakalı amaçsal örnekleme yöntemiyle oluşturulur.

Örnek 2

Türkiye’nin kırsal kesimlerinde yaşayan ailelerden, yaşa bağlı olarak değişen fikir sabitliği seviyeleri ölçülmek istendiğinde, bu araştırmanın amacı doğrultusunda kesimden 20 yaş üstü 8, 40 yaş üstü 8 ve 60 yaş üstü 8 kişi seçilir. Toplamda 24 kişi tabakalı amaçsal örnekleme yöntemiyle seçilmiş olur.

Örnek 3

15 yıl üzeri öğretmenlik mesleği sürdürmüş öğretmenlerin meslek ile ilgili tatminlerinin araştırıldığı bir çalışma yapılmak istendiğinde; 0-5 yıl, 5-10 yıl ve 10-15 yıl arası çalışan tabakalardan eşit bir şekilde 50şer öğretmen seçilir. Toplamda 150 öğretmenin seçildiği bu araştırmada tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi kullanılmış olur.

 

KAYNAKÇA

  • Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2010). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (5. Baskı). Ankara: Pegem Yayıncılık.

 

  • Baltacı, A. (2018). Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri ve Örnek Hacmi Sorunsalı Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi.

 

  • Johnson, B., & Christensen, L. (2008). Educational Research: Quantitative, Qualitative, And Mixed Approaches. New York: Sage.

 

 

 

 

Yorum Yap