Geçerlilik ve GüvenirlikUncategorized

Kapsam Geçerliliği Nedir?

kapsam geçerliliği nedir

KAPSAM GEÇERLİLİĞİ

Kapsam geçerliliği veya içerik geçerliği, ölçeğin ya da testin var olan hedef alanını ne derece temsil ettiği ile ilgilidir[1]. Daha net bir tanımlama ile, bir ölçeğin ya da testin ölçmeyi hedeflediği davranışı tümüyle ölçüp ölçmediğidir.

            Kapsam geçerliliği, maddelerin ya da soruların hedef alanı ne dereceye kadar açıklayabildiğine ilişkin uzman görüşüdür[2]. Kapsam geçerliğinde belirlenen hedef alanına göre, ölçeğin içeriğindeki maddelerin farklı özellikleri ölçme ve konuyu yansıtmasına ilişkin uzman görüşü alınarak oluşturulur.

            Kapsam geçerliliğinde yanıtların yada ölçümün modelinden çok ölçme aracının hedeflenen konu kapsamını temsil edebilirliği ele alınmaktadır[3]. Kapsam geçerliliği en önemli geçerlik türüdür. Kapsam geçerliği; testin ve testte bulunan her maddenin  testin amacına ne kadar hizmet ettiğidir.

            Kapsam geçerliği;

  1. Testteki maddelerin ölçülmek istenen davranışları ve konu bütünlüğünün örnekleme derecesine,
  2. Testteki maddelerin ölçmeyi istediği davranışı ne kadar iyi ölçüde ölçtüğüne bağlıdır.

Örnek 1

Matematik dersinde öğretmen 8 ünite konu işlemiştir. Sınavda ilk baştaki 4 üniteden soru sorup son üniteden soru sormamıştır. Bu durumda kapsam geçerliği düşük olmaktadır. Eğer öğretmen işlediği her konudan soru sormuş olsaydı kapsam geçerliği sağlanmış olacaktı.

Örnek 2

Depresyon ile ilgili bir ölçek ile araştırma yapıldığı varsayılsın. Bu ölçek depresyon düzeylerini belirlemek için depresyonun tüm belirtilerini ölçmesi gerekir. Bu durumda depresyon ölçeğindeki maddeler depresyonun tüm belirtilerini içermesi gerekir. Örneğin, testte depresyonun cinsellik ve kendini suçlama belirtilerine ilişkin madde bulunmuyorsa, ölçek ölçülmek istenen yapının yani depresyonun tümünü kapsamamış olur. Dolayısıyla kapsam geçerliliği düşük olur.

Örnek 3

Zekanın tüm öğelerini bir bütün olarak değerlendirmeye kalktığımızda tüm öğeleri içeren testin kullanıldığını bilmek geçerlilik açısından önemlidir. Ölçümlerde uyguladığımız testlerin tümüyle ölçmek istediğimiz tüm öğeleri içinde barındırıp barındırmadığını bilmemiz gerekmektedir[1].

Kapsam Geçerliğini Sağlayan Yaklaşımlar Nelerdir?

1)Mantıksal ya da rasyonel yaklaşım: Soruların tablodaki dağılıma uygun olup olmadığı kontrol edilmektedir. Bu tabloya belirtke tablosu denmektedir. Belirtke tablosu davranışların konulara ve hedeflere göre dağılımını gösteren çizelgelere verilen isimdir[4].    Mantıksal yaklaşımda her maddenin diğerlerinden farklı bir davranışı ölçüp ölçmediğine bakılır.

2)Uzman kanısı: Uzman kişinin görüşlerine başvurulur. İlgili maddelerin söz konusu davranışları ölçüp ölçmediğine uzman kişiler tarafından bakılır. 

3)İstatistiksel yaklaşım: Önceden hazırlanmışgeçerliği yüksek olan test ve yeni hazırlanan test aynı gruba birlikte uygulanır. Arasındaki korelasyon hesaplanır. Çıkan korelasyon katsayısına testin geçerlik katsayısı adı verilir. Bu yönteme neredeyse hiç başvurulmaz. Başka bir istatistiksel yöntem ise testin başarılı ve başarısız gruplara uygulanması ile olmaktadır. İkisi arasındaki fark büyük ise test geçerli demektir.

Dipnot: Mantıksal yaklaşımda her zaman iyi bir uzman bulmak zordur. İstatistiksel yaklaşım ise testte bulunan maddelerin işe yararlılığı ve hedeflere uygunluğunu belirleyememektedir.

Kapsam Geçerliliği
Kapsam Geçerliliği

KAYNAKÇA

  • Bulduk, S. (2008). Deneysel psikolojide araştırma yöntemleri. Ankara: Çantay kitabevi
  • Christensen, L. B. (2004). Experimental Methodology. United States of America: Pearson Education.
  • Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K. (2002). Research Methods in Education.    London: Routledge/Falmer.
  • Yılmazer, U. (2012). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Kpss ders notları.

Comment here